Hoe gaan we van veelbelovende AI-pilots naar een echte, systeembrede implementatie in de procesindustrie?
Die vraag stond centraal tijdens het recente evenement van het ISPT (Institute for Sustainable Process Technology), ‘AI in de procesindustrie’, dat werd gehouden aan de Wageningen University & Research. Tijdens dit evenement onderzochten marktleiders, onderzoekers en innovators hoe kunstmatige intelligentie verder kan gaan dan experimenteren en een geïntegreerde motor van transformatie kan worden in de hele waardeketen.
Frans Beckers vertegenwoordigde Cirmar in de discussie en droeg bij aan een gesprek dat niet ging over de hype rond AI, maar over hoe je het in echte industriële omgevingen kunt laten werken.
Eén analogie kwam tijdens het hele evenement sterk naar voren: de introductie van de klapschaats en wat dit teweegbracht in de schaatswereld.
De klapschaats heeft de essentie van de sport niet veranderd. Het heeft de regels of de ambitie van de atleten niet gewijzigd. Wat het wel deed, was de efficiëntie van elke beweging vergroten. Door schaatsers in staat te stellen hun paslengte effectiever te vergroten, maakte het snelheid mogelijk die al binnen handbereik lag, maar voorheen onbereikbaar was.
AI speelt een vergelijkbare rol in de procesindustrie.
Het vervangt geen fundamentele productieprincipes. Het vindt de chemie, materiaalkunde of techniek niet opnieuw uit. In plaats daarvan verhoogt het de efficiëntie, duidelijkheid en snelheid waarmee we met gegevens, materialen en processen werken.
Ai versnelt:
En misschien wel het belangrijkste is dat AI de waarde van gestructureerde, gestandaardiseerde data vergroot, met name wanneer deze worden vastgelegd en verrijkt via digitale productpaspoorten (DPP’s).
In de procesindustrie is complexiteit de norm. Materialen doorlopen meerdere transformatiefasen. Bij elke stap worden gegevens gegenereerd. Toch blijft veel van deze data gefragmenteerd, opgeslagen in silo’s of onderbenut.
AI wordt krachtig wanneer het deze elementen verbindt tot een samenhangend systeem.
Wanneer productgegevens, procesgegevens en informatie over de gebruikscyclus gestructureerd en gevalideerd zijn, kan AI:
Digitale productpaspoorten spelen een cruciale rol in deze transformatie. Door informatie in de hele keten te structureren en te standaardiseren, bieden ze de hoogwaardige, interoperabele gegevensbasis die AI nodig heeft om echte waarde te leveren.
Zonder betrouwbare, gecontextualiseerde gegevens blijft AI een geïsoleerd hulpmiddel. Met betrouwbare, gecontextualiseerde gegevens wordt AI een versneller op systeemniveau.
Tijdens het evenement introduceerde Jeroen Jansen (Radboud Universiteit) een krachtig concept: het ‘trainingseffect’.
De implementatie van AI is geen eenmalig project. Het lijkt op atletiektraining. Elke verbetering bouwt voort op de vorige. Elke gevalideerde dataset, elk verfijnd model en elke verbeterde workflow versterkt het systeem als geheel.
Dit perspectief verschuift het gesprek van kortetermijnproeven naar langetermijncapaciteitsopbouw.
Om het volledige potentieel van AI te benutten, moeten organisaties:
AI-volwassenheid is cumulatief. Elke stap vooruit vergroot het toekomstige potentieel. Maar dit vereist toewijding, geduld en organisatorische afstemming.
Een van de duidelijkste conclusies uit de discussies was: AI levert alleen waarde op als mensen echt begrijpen waarmee ze werken.
Dat begrip is van toepassing op:
Technologie alleen is niet voldoende. Er is een mentaliteitsverandering nodig: van geïsoleerde proefprojecten naar geïntegreerd systeemdenken.
Dit omvat:
Wanneer AI wordt geïntegreerd in dagelijkse werkprocessen, is het geen ‘innovatie’ meer, maar infrastructuur.
De procesindustrie staat voor dringende veranderingen: decarbonisatie, circulariteit, naleving van veranderende regelgeving en toenemende transparantievereisten.
AI kan deze transities aanzienlijk versnellen door:
Net zoals de klapschaats verborgen snelheid in het schaatsen heeft ontsloten, kan AI dat doen voor latente efficiëntie, duurzaamheid en veerkracht in de procesindustrie.
Maar alleen als we het samen bouwen – doordacht en op grote schaal.
Bij Cirmar geloven we dat AI de drijvende kracht achter de procesindustrie kan zijn: een hulpmiddel dat het bestaande verbetert, slimmere beslissingen mogelijk maakt, betere samenwerking bevordert en snellere vooruitgang naar essentiële transities mogelijk maakt.
Dit vraagt om:
Het ISPT-evenement maakte één ding duidelijk: de kansen zijn reëel, maar dat geldt ook voor de verantwoordelijkheden.
We kijken ernaar uit om deze reis voort te zetten in samenwerking met partners uit de industrie, onderzoekers en innovators.
Hartelijk dank aan Marta Konopinska, Eric van Sprang, Jeroen Jansen, alle deelnemers en Wageningen University & Research voor het organiseren van dit waardevolle, toekomstgerichte evenement.